Όταν οι «αγανακτισμένοι» έγιναν κίνημα

«Νεολαία χωρίς μέλλον, χωρίς σπίτι, χωρίς ασφάλιση, χωρίς σύνταξη, χωρίς φόβο» είναι τα δικά τους λόγια και περιγράφουν τις ρίζες μίας κινητοποίησης που μόνο αταξική δεν μπορείς να τη χαρακτηρίσεις.

Οι «Indignados» μεταφράστηκαν από όλα τα ελληνικά Μέσα ως αγανακτισμένοι. Και η ονομασία αυτή επικράτησε και στο διαδίκτυο. Όμως αυτό που δεν είναι εύκολο να μεταφέρει στην μετάφραση όποιος γνωρίζει τις λέξεις, είναι ότι η λατινική ρίζα της ονομασίας τους έχει σαν συνθετικό της τη λέξη αξιοπρέπεια.

Και αυτή η λέξη φαίνεται ότι είναι και η πραγματική σύνδεση της κινηματικής άνοιξης που έχει συνεπάρει τον αραβικό κόσμο και μοιάζει να εξαπλώνεται στη Μεσόγειο. Αυτό που ξεκίνησε από την Τυνησία και δημιούργησε το σύμβολο της πλατείας Ταχρίρ βρίσκεται βέβαια ακόμα σε εξέλιξη. Ακόμα και στην ίδια την Αίγυπτο που έριξε ένα δικτάτορα, μέχρι και την Παρασκευή η πλατεία ήταν ζωντανή. Οι Αιγύπτιοι διαδήλωσαν κατά χιλιάδες καλώντας για μία δεύτερη μέρα της οργής, όσο ο στρατός δεν προχωρά τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις που υποτίθεται ότι είχε αναλάβει.

Ήταν όμως έμπνευση της δυναμικής που συγκλόνισε τον αραβικό κόσμο αυτή που έφτασε και στην Ισπανία. Θα έπρεπε να είναι μάλλον αναμενόμενο ότι ο αντίχτυπος θα άγγιζε αργά η γρήγορα τη γηραιά ήπειρο, όπως όμως και ότι δεν θα μπορούσε να υπάρξει ακριβής επανάληψη των αραβικών εξεγέρσεων. Στην Ευρώπη της οικονομικής κρίσης ολόκληρη η χρονιά σημαδεύτηκε με κινήματα: Από τη Γαλλία και τη Μεγάλη Βρετανία, μέχρι την Πορτογαλία και την Ελλάδα, όλοι έχουν βρεθεί στο δρόμο. Οι πληροφορίες για τα κινήματα αυτά διαχέονται. Ο κάθε λαός παρακολουθεί το διπλανό του να απεργεί και να διαδηλώνει.

Η Ισπανία της Πουέρτα δελ Σολ θα έφτανε. Και φτάνοντας μαζί της έφερε τις κατασκηνώσεις χιλιάδων, νέων στην πλειοψηφία τους, στις κεντρικές πλατείες σε πόλεις όλης την Ισπανία. Αλλά η φωνή της αντήχησε και σε όλη την Ευρώπη. Για να δώσει τη συμβολική εικόνα των ανυπάκουων της αξιοπρέπειας στην πλατεία της Βαστίλης, στον ίσκιο της Γαλλικής Eπανάστασης. Και να καταλήξει τις τελευταίες μέρες στις καθημερινές διαδηλώσεις της πλατείας Συντάγματος στην Αθήνα.

Θα μπορούσε να επισημάνει κάποιος την σημειολογία των κινητοποιήσεων, που χρησιμοποιώντας την πλατεία Ταχρίρ ως ορόσημο οικειοποιούνται το δημόσιο χώρο δημιουργώντας μία νησίδα στην πόλη που κάνει πολιτική, προσπαθώντας να αποφύγει τα παραδοσιακά μέσα. Όμως όσο κι αν οι νέοι της Πουέρτα ντελ Σολ μοιάζουν να αρνούνται τις ταυτότητες, η πραγματική τους θέση σε μία ταξική κοινωνία εμφανίζεται μέσα από το λόγο τους. «Νεολαία χωρίς μέλλον, χωρίς σπίτι, χωρίς ασφάλιση, χωρίς σύνταξη, χωρίς φόβο» είναι τα δικά τους λόγια και περιγράφουν τις ρίζες μίας κινητοποίησης που μόνο αταξική δεν μπορείς να τη χαρακτηρίσεις.

Οι πλατείες παραμένουν γεμάτες στην Ισπανία, παρά την καταστολή

Δεν μας αφήνετε να ονειρευτούμε, δεν θα σας αφήσουμε να κοιμηθείτε». Ανάμεσα στα πολλά συνθήματα της Πουέρτα δελ Σολ της Μαδρίτης μπορεί κανείς να διακρίνει την ουσία της διαμαρτυρίας. Και να τη διαβάσει επίσης στα μανιφέστα που το ίδιο το κίνημα που ονομάστηκε Πραγματική Δημοκρατία Τώρα έχει δημοσιεύσει. Η συζήτηση περιλαμβάνει τόσο κριτική στην οικονομία των τραπεζών και του κοινωνικού αποκλεισμού που φέρνει μαζί του ο καπιταλισμός, όσο και κριτική στο πολιτικό σύστημα. «Η Πραγματική Δημοκρατία σημαίνει να δίνεις τα πραγματικά ονόματα στην αρρωστημένη κατάσταση που ζούμε: Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, Κεντρική Ευρωπαϊκή Τράπεζα, ΝΑΤΟ, ΕΕ, οι οίκοι αξιολόγησης όπως η Moody’s και η Standard & Poors, το Λαϊκό Κόμμα, το Σοσιαλιστικό Κόμμα, όμως υπάρχουν πολλά περισσότερα και είναι υποχρέωσή μας να τα κατονομάσουμε». Κι ακόμα: «Προτεραιότητα για κάθε προηγμένη κοινωνία πρέπει να είναι η ισότητα, η εξέλιξη, η αλληλεγγύη, η ελευθερία της συμμετοχής στον πολιτισμό, η οικολογική βιωσιμότητα, η ευημερία και η ευτυχία των ανθρώπων». Αυτό που ξεκίνησε από μια διαμαρτυρία στις 15 Μάη μέσα από το κάλεσμα στο διαδίκτυο εξελίχθηκε ουσιαστικά λόγω της καταστολής που δέχτηκε από την αστυνομία της Μαδρίτης σε ένα κίνημα που εξαπλώθηκε θεαματικά σε μία εβδομάδα σε όλη την Ισπανία, με καταλήψεις και κατασκηνώσεις στις κεντρικές πλατείες πόλεων κάθε μεγέθους και με χιλιάδες κόσμου να συμμετέχει.

Βέβαια αυτό που συμβαίνει μέχρι σήμερα στις ισπανικές πλατείες δείχνει αλλά δεν είναι ουσιαστική έκπληξη. Ανάμεσα στην τετράδα των PIGS η Ισπανία, υπό την πρωθυπουργία του σοσιαλιστή Θαπατέρο που έχει πάρει τα απαραίτητα μέτρα για να παραμείνει στην αγκαλιά των αγορών πατώντας πάνω στο επίπεδο διαβίωσης του ισπανικού λαού, εμφάνιζε ήδη το πρόσωπο της κρίσης. Ίσως το πιο χαρακτηριστικό είναι η ανεργία, που έχει φτάσει στις ηλικίες ως τα 25 στο 45%. Το πακέτο των μέτρων λιτότητας που εφάρμοσε η κυβέρνηση για να αποφύγει να εμφανίσει προβληματικά οικονομικά μεγέθη έχει τραγικά αποτελέσματα σε κάθε τομέα της καθημερινής ζωής. Η αντίδραση δεν ήταν παρά μόνο μια γενική απεργία από τα συνδικάτα το φθινόπωρο, που μπορεί να έγινε για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, αλλά δεν είχε καμία συνέχεια. Με τα μεγάλα συνδικάτα να παραμένουν ακίνητα αλλά και την κεντρική πολιτική σκηνή να κυριαρχείται ουσιαστικά από το δικομματικό σύστημα των Σοσιαλιστών και του δεξιού Λαϊκού Κόμματος, ήταν μάλλον αναμενόμενο να σχηματιστούν και συλλογικότητες που θα έψαχναν απαντήσεις. Μία από αυτές ήταν και η Νεολαία Χωρίς Μέλλον, ουσιαστικά ένα κίνημα επισφαλών και ανέργων νέων που χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα πρότυπα της γειτονικής Πορτογαλίας είχε ήδη οργανώσει στα τέλη του Απρίλη μια πρώτη διαδήλωση, καλώντας τους νέους της εργασιακής περιπλάνησης να βγουν στο δρόμο. Η μετεξέλιξη αυτού του κινήματος με την προσθήκη κι άλλων συλλογικοτήτων, δημιούργησε το κίνημα της Πραγματικής Δημοκρατίας Τώρα.

Οι «Indignados» κατέλαβαν τις πλατείες και μετέφρασαν την οργή τους σε φαντασία, δημιουργικότητα και αιτήματα. Και αυτά είναι που εμφανίζουν το ενδιαφέρον. Υπό την ταμπέλα του ακομμάτιστου που τη συνδέουν με την πολιτική ανεξαρτησία, οι κατασκηνωτές της Ισπανίας έχουν καταλήξει να μιλούν για την κατάσταση στην εργασία με αιτήματα ενάντια στην ανεργία, για το πολιτικό σκηνικό με αιτήματα ελέγχο, για το δικαίωμα στη στέγη με αιτήματα που φτάνουν μέχρι και στις απαλλοτριώσεις, για το δικαίωμα σε δημόσια αγαθά όπως η υγεία και η παιδεία, που στην Ισπανία είναι ουσιαστικά πλήρως ιδιωτικοποιημένα, ενώ η συζήτηση παίρνει σε περιπτώσεις και αντικαπιταλιστικά χαρακτηριστικά αμφισβητώντας οικονομικές δομές και βέβαια τις τράπεζες. Κεντρικό αποτελεί το αίτημα για αλλαγή του εκλογικού νόμου με κατεύθυνση τη μεγαλύτερη αναλογικότητα, η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, η ελεύθερη πληροφόρηση, η εδραίωση του κοινωνικού ελέγχου. Επιπλέον η αντιμετώπιση των δύο μεγάλων κομμάτων ως ίδια από τους διαδηλωτές αποτελεί κάτι καινοφανές για την ισπανική κοινωνία. Όλα αυτά συνδιαμορφώνονται σε γενικές συνελεύσεις που πραγματοποιούνται καθημερινά στις πλατείες. Εκεί έχει δημιουργηθεί μια πόλη μέσα στην πόλη, με την κατασκήνωση της Πουέρτα ντελ Σολ να έχει από ραδιοφωνικό σταθμό μέχρι βιβλιοθήκη.

Οι διαδηλωτές που έκαναν δυναμικά την εμφάνισή τους μία εβδομάδα πριν τις τοπικές εκλογές της Ισπανίας σε όλη τη χώρα αψηφούσαν καθημερινά δικαστικές αποφάσεις που με βάση τον εκλογικό νόμο απαγόρευαν τις συγκεντρώσεις και αφού προσπέρασαν το σκόπελο των εκλογών έδωσαν παράταση στις κινητοποιήσεις τους τουλάχιστον για μια εβδομάδα ακόμη. Το ραντεβού ορόσημο της Πουέρτα δελ Σολ της Μαδρίτης έγινε το Σάββατο, με στόχο να εξαπλώσουν το κίνημα στις γειτονιές της πόλης, πραγματοποιώντας συνελεύσεις σε συνοικιακές πλατείες. Εν τω μεταξύ έχουν κάνει την εμφάνισή τους αλληλέγγυοι σε πόλεις σε όλη την Ευρώπη. Κι ενώ τα δύο μεγάλα κόμματα φάνηκαν προεκλογικά διστακτικά και η κυβέρνηση Θαπατέρο δεν έδειξε να αντιδρά η πρώτη προσπάθεια ουσιαστικής καταστολής έγινε την Πέμπτη στη Βαρκελώνη. Με πρόσχημα των τελικό του Τσάμπιονς Λιγκ και τον καθαρισμό της πλατείας Καταλούνια, αστυνομικές δυνάμεις εισέβαλαν στην πλατεία, τραυμάτισαν 120 διαδηλωτές χρησιμοποιώντας μέχρι και πλαστικές σφαίρες. Η πλατεία αρχικά εκκενώθηκε αλλά στην πορεία της μέρας επανακαταλήφθηκε. Ήταν η πρώτη τέτοιου μεγέθους προσπάθεια καταστολής που προς το παρόν απέτυχε.

Η Πουέρτα δελ Σολ, η ιστορική πλατεία που ο Γκόγια ζωγράφισε σαν πεδίο μάχης, έχει μετατραπεί για άλλη μια φορά σε σημείο αναφοράς των κοινωνικών διεργασιών που επηρεάζουν ολόκληρη την Ευρώπη. Το ζητούμενο παραμένει να γίνει το επόμενο βήμα που θα μεταμορφώσει τις διεργασίες αυτές σε βήματα ουσιαστικής χειραφέτησης από τον αδηφάγο καπιταλισμό. Παρατηρώντας την ισπανική κοινωνία να ψηλαφίζει την ταξική συνείδηση γράφεται άλλη μια σελίδα στην ιστορία των λαών.

Δημοσιεύτηκε στο ΠΡΙΝ, Κυριακή 29 Μαΐου,

Σαν κεντρικό δισέλιδο μαζί με το άρθρο του Θάνου Ανδρίτσου θα το βρείτε ΕΔΩ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: