Ο καπιταλισμός βλάπτει σοβαρά την υγεία

Σε μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση της ΑΡΣΙ μίλησε την Τετάρτη ο αμερικανός μαρξιστής καθηγητής Χάουαρντ Γουέιτζκιν, αναλύοντας τις ιδιαίτερα αρνητικές συνέπειες της πολιτικής του ΔΝΤ και γενικότερα του μαστιζόμενου από την κρίση καπιταλισμού στην υγεία και στα υγειονομικά συστήματα

Κατερίνα Σταυρούλα 

Ο Γουέιτζκιν αποκάλυψε τις σχέσεις του ΠΟΥ με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και την Παγκόσμια Τράπεζα και την ουσιαστική δικτατορία της αγοράς σε τομείς που αφορούν την υγεία

“Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και οι επιπτώσεις στην Υγεία: η ελληνική και διεθνής εμπειρία” ήταν ο τίτλος της πολύ επιτυχημένης εκδήλωσης που διοργάνωσε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών η Αριστερή Ριζοσπαστική Συνεργασία Ιατρών (ΑΡΣΙ). Το απόγευμα της μέρας που χιλιάδες απεργοί διαδήλωναν την αντίθεσή τους στην υποθήκευση του μέλλοντος, ο καθηγητής Κοινωνιολογίας, Οικογενειακής και Κοινωνικής Ιατρικής του πανεπιστημίου του Νέου Μεξικό των ΗΠΑ Χάουαρντ Γουέιτζκιν παρουσίαζε με τον πιο αναμφισβήτητο τρόπο στοιχεία για το τι πραγματικά σημαίνει για τον άνθρωπο και το δικαίωμα στην υγεία η επικράτηση του αδίστακτου καπιταλισμού.

Ο Γουέιτζκιν υπήρξε ήδη από την δεκαετία του ’70 ένας από τους διακεκριμένους Μαρξιστές θεωρητικούς του πεδίου των πολιτικών υγείας, αλλά και της άσκησης των επιστημών υγείας. Έχει δημοσιεύσει πληθώρα άρθρων σε κορυφαία περιοδικά δημόσιας υγείας καθώς και σε κριτικά διεθνή έντυπα, με κεντρικό πυρήνα την μαρξιστική ανάγνωση της λειτουργίας των υπηρεσιών υγείας στον καπιταλισμό σε όλα τα επίπεδα. Έχει επίσης αναπτύξει ποικιλόμορφες δράσεις αυτό-οργάνωσης όπως για παράδειγμα η ίδρυση του “Προγράμματος Κοινωνικής Ιατρικής Σαλβαντόρ Αλιέντε”, ενός αυτοδιαχειριζόμενου μη κερδοσκοπικού προγράμματος παροχής υπηρεσιών υγείας στο Νέο Μεξικό. Ήταν επομένως αναμενόμενο η παρουσία του στην Αθήνα να συγκεντρώσει μεγάλο και ένθερμο κοινό που γέμισε το αμφιθέατρο και παρακολούθησε με αμείωτο ενδιαφέρον την διάλεξή του με τίτλο: “Ιατρική και Δημόσια Υγεία στο τέλος της Αυτοκρατορίας: χτίζοντας ένα εναλλακτικό μέλλον”.

Η οπτική του Χάουαρντ Γουέιτζκιν για το πως η δημόσια υγεία είναι αλληλένδετη με τις οικονομικές σχέσεις που επικρατούν ήταν μεν διάχυτη, αλλά έγινε και συγκεκριμένη από το ξεκίνημα της ομιλίας του. Χωρίς πολλές περιστροφές η συζήτηση για την οικονομική κρίση μπήκε απευθείας στο επίκεντρο της κριτικής του όταν ξεκαθάρισε ότι θεωρεί την κρίση χρέους μια “κοινωνική κατασκευή”, εξηγώντας ότι βρίσκει ενδιαφέρουσα και απαραίτητη την προσπάθεια να απομυθοποιηθεί η ρητορική των κυρίαρχων γύρω από το χρέος, ιδιαίτερα από τη στιγμή που για πολλά χρόνια το ίδιο το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ήθελε οι χώρες να δημιουργούν χρέος. Και ξεκινώντας με αυτή την αφορμή ξεδίπλωσε τις αντιφάσεις του καπιταλισμού, που ο ίδιος θεωρεί υπό κατάρρευση. Αυτές τις αντιφάσεις που έχουν ως αποτέλεσμα στις ΗΠΑ μετά το 2008 σχεδόν το μισό της αμερικανικής οικονομίας να βρίσκεται στα χέρια του δημόσιου τομέα, ουσιαστικά των φορολογουμένων, και τα κέρδη των κρατικοποιήσεων να τα απολαμβάνουν οι επιχειρηματίες.

Χρησιμοποιώντας σαν βάση της θεωρητικής του προσέγγισης πάνω στο ζήτημα του τέλους Αυτοκρατορίας, τον Λένιν του “Ιμπεριαλισμός, το ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού” με την διορατική περιγραφή του υπό κατάρρευση καπιταλισμού, τον Ρόμπινσον και την προσέγγισή του στην υπερεθνική τάξη των καπιταλιστών, τον Χάρβεϋ και την ανάλυσή του για τον Νεοφιλελευθερισμό, τον Νορβηγό κοινωνιολόγο Γκάλτουνγκ και τη θεώρησή του περί εξάντλησης του μιλιταρισμού, τον καταστροφικό καπιταλισμό του «Δόγματος του σοκ» της Κλάιν αλλά και τα νέα κοινωνικά κινήματα ενάντια στον νεοφιλελευθερισμό όπως τα παρουσιάζει ο Μπουρντιέ, ενέταξε στο πλαίσιο αυτό με μαεστρία την κατάσταση των δομών υγείας στη σύγχρονη εποχή.

Πολύ μεγάλο ενδιαφέρον παρουσίασε η αποκάλυψη του ιστορικού ρόλου των μεγάλων της φιλανθρωπίας στον τομέα της υγείας, όπως του Ροκφέλερ στην καταπολέμηση μεταδοτικών νόσων στην αμερικανική ήπειρο προς όφελος της εξάπλωσης της επιχειρηματικής και εμπορικής δραστηριότητας στην περιοχή, που διαμόρφωσε ταυτόχρονα και το πλαίσιο άσκησης της σύγχρονης ιατρικής. Κρίνοντας της ανάπτυξη των κάθετων θεραπευτικών προγραμμάτων χορήγησης φαρμάκων και εμβολιασμών, μοντέλο που προωθείται μέχρι σήμερα, τόνισε την παράλειψη να δημιουργηθούν οριζόντια κοινωνικά προγράμματα που θα βελτιώνουν τις παρεχόμενες υπηρεσίες και τις οικονομικές συνθήκες παράλληλα με τις συνθήκες υγιεινής. Μέσα από την ιστορική αναδρομή έφτασε γρήγορα στον ρόλο φιλανθρωπικών οργανισμών όπως το ίδρυμα του Μπίλ Γκέιτς της Μάικροσοφτ στη χρηματοδότηση ακόμα και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Αποκάλυψε ταυτόχρονα τις σχέσεις του Π.Ο.Υ. με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και την Παγκόσμια Τράπεζα και την ουσιαστική δικτατορία της αγοράς σε τομείς που αφορούν τη δημόσια υγεία, όπως στις πατέντες των φαρμάκων , στο περιβάλλον, στην ασφάλεια των τροφίμων και στις ίδιες τις υγειονομικές δομές.

Παρουσιάζοντας γλαφυρά την ομοιότητα της συνταγής που χρησιμοποιείται από το Δ.Ν.Τ. σε όλες τις χώρες στις οποίες παρεμβαίνει , με το δίπολο ιδιωτικοποίηση της δημόσιας υγείας και μείωση του κόστους του δημόσιου τομέα να επικρατεί, επικέντρωσε στις πολλές περιπτώσεις ανατροπής των σχεδίων από τους αγώνες των λαών. Από τις νικηφόρες απεργίες του Ελ Σαλβαδόρ που ανέστρεψαν όλα τα προωθούμενα σχέδια και είχαν ως αποτέλεσμα την ουσιαστική διεύρυνση του δημόσιου τομέα, στην σημαντική για την υγεία νίκη ενάντια στην ιδιωτικοποίηση του νερού στη Βολιβία, κι από εκεί στο Μεξικό, την Ουρουγουάη, τη Βενεζουέλα, τη Βραζιλία και την Αργεντινή, η βεντάλια των εναλλακτικών προτάσεων τόσο στην καθημερινότητα όσο και στην κοινωνική ιατρική που γεννιούνται στη Λατινική Αμερική ξεδιπλώθηκε.

Δεν έλειψε βέβαια η αναφορά στους αγώνες για τη δημόσια υγεία στις Ηνωμένες Πολιτείες, συνδέοντάς τους μάλιστα με το υπό εξέλιξη κίνημα της Κατάληψης της Γουόλ Στρητ, που έχει εντάξει στα αιτήματά της αυτό της περίθαλψης για όλους και το οποίο χαρακτήρισε ελπιδοφόρο και ευρύτερο.

Ειδική αναφορά έκανε σε ερώτηση του ΠΡΙΝ, με αφορμή και την απεργία που είχε προηγηθεί, στο κίνημα που αναπτύσσεται στην Ελλάδα, καλώντας τους υγειονομικούς να παίξουν κεντρικό και ενεργό ρόλο στην αποκάλυψη της πραγματικότητας βασιζόμενοι στην ουσιαστική σχέση που δημιουργούν με τους ασθενείς τους, παράλληλα με τους αγώνες για μια αξιοπρεπή, καθολική, δημόσια και δωρεάν περίθαλψη.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: