Βατικανό: Παραίτηση με πολιτικό παρασκήνιο

Από το 1294 είχε να παραιτηθεί εν ζωή πάπας

Photograph by Stefan Wermuth/WPA Pool/Getty Images

Photograph by Stefan Wermuth/WPA Pool/Getty Images

“Πριν το Πάσχα, θα έχουμε καινούριο Πάπα” δήλωνε ο εκπρόσωπος τύπου του Βατικανού, πατέρας Φεντερίκο Λομπάρντι, σε μια προσπάθεια να προσδώσει αέρα αισιοδοξίας στην ιστορική παραίτηση του Πάπα Βενέδικτού ΙΣτ’. Ο θρησκευτικός ηγέτης σχεδόν δύο δισεκατομμυρίων Καθολικών πιστών σε όλο τον κόσμο, που ανέλαβε τον θρόνο του Βατικανού το 2005, επικαλέστηκε την προχωρημένη ηλικία και την επιβαρυμένη κατάσταση της υγείας του ως λόγους παραίτησης, πραγματοποιώντας μια κίνηση χωρίς προηγούμενο στη σύγχρονη ιστορία. Προηγούμενο ιστορικό ανάλογο χρονολογείται έξι αιώνες πριν όταν ο Πάπας Σελεστίνος ο 5ος παραιτήθηκε το 1294, θεωρώντας πως δεν είναι ικανός για τα καθήκοντα που του είχαν ανατεθεί. Την απόφασή παραίτησης ανακοίνωσε ο ίδιος ο Βενέδικτος με έναν μάλλον παράδοξο τρόπο. Μιλώντας Λατινικά κατά τη διάρκεια τελετής αγιοποίησης στο Βατικανό, ενώπιον αρκετών καρδιναλίων δήλωσε πως “έχοντας ελέγξει τη συνειδησή μου ενώπιον του Θεού, έχω τη βεβαιότητα ότι οι δυνάμεις μου, λόγω της προχωρημένης ηλικίας μου, δεν είναι πια αρκετές για να εκτελώ τα καθηκοντά μου”.

Η παραίτηση του Βενέδικτου, κατά κόσμον Γιόζεφ Ράτσινγκερ, προκάλεσε αμέσως το ενδιαφέροντος ηγετών των μεγαλύτερων κρατών παγκοσμίως. Αμεσά σε δηλώσεις έσπευσαν ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, ο βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον, η γερμανίδα καγγελάριος Άνγκελα Μέρκελ και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Βενιαμίν Νετανιάχου αναγνωρίζοντας πως μια τέτοια παραίτηση δεν μπορεί να είναι απλά αποτέλεσμα κούρασης του ηγέτη ενός από τους πιο ισχυρούς μηχανισμούς συμφερόντων αλλά και κοινωνικής και πολιτικής επιρροής παγκοσμίως. Άμεσα ο εκπρόσωπος τύπου του Βατικανού έσπευσε να ξεκαθαρίσει πως η υγεία του Πάπα Βενέδικτου είναι ικανοποιητική για την ηλικία του, με το Βατικανό να επικεντρώνει πλέον στην εξέλιξη μιας διαδικασίας χωρίς πρόσφατο παρελθόν, κατά την οποία η εκλογή του επόμενου Πάπα θα γίνει ουσιαστικά υπό την επίβλεψη του απερχόμενου.

Όμως τα ερωτήματα που δημιουργούνται από τις κινήσεις του επικεφαλής της Καθολικής Εκκλησίας όπως και από τις εξελίξεις που θα σηματοδοτήσει το πρόσωπο του διαδόχου του παραμένουν. Ήδη την Τρίτη μιλώντας σε δημοσιογράφους ο αδερφός του Πάπα, Τζωρτζ Ράτσινγκερ που αναμένεται να τον ακολουθήσει στο μοναστήρι όπου θα αποσυρθεί, δήλωνε σε δημοσιογράφους πως “στο εσωτερικό της εκκλησίας πολλά έχουν συμβεί που έφεραν αναταράξεις, για παράδειγμα οι σχέσεις με την Αδερφότητα του Πίου ή οι μη κανονικές καταστάσεις που προέκυψαν στο Βατικανό, όπου ο μπάτλερ έδωσε στη δημοσιότητα αδιακρισίες”. Η αναφορά στην Αδερφότητα του Πίου, ένα ακροδεξιό καθολικό τάγμα που ιδρύθηκε από τον γάλλο αρχιεπίσκοπο Λεφέβρ για να αντιμετωπίσει το Βατικανό ΙΙ, το οικουμενικό συμβούλιο που δημιουργήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’60 σε μια προσπάθεια της εκκλησιαστικής ιεραρχίας να προσαρμοστεί στις πολιτικές, κοινωνικές και πολιτιστικές αλλαγές της μεταπολεμικής εποχής, δεν είναι τυχαία. Η Αδερφότητα στήριξε τα πιο αντιδραστικά καθεστώτα ανά τον κόσμο, ανάμεσά τους τις δικτατορίες του Φράνκο, του Σαλαζάρ, του Βιντέλα και του Πινοτσέτ αλλά και την άνοδο του ακροδεξιού ΛεΠεν στη Γαλλία. Ο Βενέδικτος, ισχυρά αντίθετος με εκκλησιαστικά ρεύματα όπως η “θεολογία της απελευθέρωσης” στη Λατινική Αμερική και γνωστός γι’ αυτό με το παρατσούκλι “μεγάλος ιερεξεταστής”, προσπάθησε να επαναφέρει την Αδερφότητα στην εκκλησιαστική ζωή. Κατά τη διάρκεια αυτής της προσπάθειας ο ελβετός επικεφαλής της Αδερφότητας, ΑρχιεπίσκοποςΦερνάρντ Φεγιά περιέγραψε σε δημόσιο λόγο του τους Εβραίους σαν “εχθρούς της Εκκλησίας” προκαλώντας σκάνδαλο.

Από τα πιο σημαντικά ζητήματα των τελευταίων ετών ήταν και τα λεγόμενα “Vatileaks”, οι διαρροές εσωτερικών εγγράφων, γραμμάτων και διπλωματικών τηλεγραφημάτων που θεωρείται πως προώθησε σε ιταλούς δημοσιογράφους ο μπάτλερ του Βενέδικτου. Τα ντοκουμέντα έφερναν στο φως οικονομική διαφθορά αλλά και διχασμούς που προέκυψαν κατά τη διάρκεια διερεύνησης κατηγοριών για ξέπλυμα μαύρου χρήματος από Ινστιτούτο Εργασιών για τη Θρησκεία, αλλιώς γνωστό και ως Τράπεζα του Βατικανού. Πρόκειται για την ίδια τράπεζα της οποίας ο πρόεδρος Έρνστ Φον Φρέιμπεργκ, πρόσφατα επελεγμένος από τον ίδιο τον Βενέδικτο, προεδρεύει επίσης μεγάλου ναυπηγείου που έχει στο παρελθόν αναλάβει στρατιωτικές εργασίες για το γερμανικό κράτος. Την ίδια χρονική περίοδο παράλληλα με την οικονομική και πολιτική διαπλοκή στο φως της δημοσιότητας ήρθε κι ένα κύμμα κατταγγελιών περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης που σημειώθηκαν από καθολικούς ιερείς τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη και συγκαλύφθηκαν.

Με τέτοια ζητήματα να στιγματίζουν την Καθολική Εκκλησία, το Κονκλάβιο των 117 καρδιναλίων που έχουν δικαίωμα ψήφου για την εκλογή του νέου Πάπα κρατά και το κλειδί του μελλοντικού σχεδίου της πολιτικής επιρροής της. Η εκλογή για παράδειγμα του Πολωνού Κάρολ Βοϊτίλα ως Πάπα Ιωάννη-Παύλου Β’ το 1978 ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία που η ισχυρή ιταλική πτέρυγα του Βατικανού έχασε την κυρίαρχη επιρροή. Ο Βοϊτίλα αποτέλεσε πολιτική επιτυχία των Αμερικανών σε συνεργασία με τους Δυτικογερμανούς της εποχής, και συνεισέφερε ουσιωδώς στην ανατροπή των καθεστώτων του λεγόμενου “υπαρκτού σοσιαλισμού” ξεκινώντας από τον ρόλο του στην τύχη της Πολωνίας. Η επιρροή της Γερμανίας συνεχίστηκε και με την εκλογή του Γερμανού Γιόζεφ Ράτσινγκερ ως Πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ’, ύστερα από 500 χρόνια που είχε να εκλεγεί Γερμανός στον παπικό θρόνο. Ήδη το γεγονός ότι η παραίτηση του Πάπα συνέβη εν μέσω προεκλγογικής περιόδου στην Ιταλία έχει οδηγήσει αναλυτές να θεωρούν πως η κίνηση αυτή μπορεί να παίξει ρόλο στην άνωδο που σημείωνε τελευταία ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι, επισκιάζοντας την προεκλογική του καμπάνια, και άλλους να φτάνουν στο συμπέρασμα πως αυτό μπορεί να ευννοήσει τα εκλογικά αποτελέσματα της κεντροαριστεράς. Και τα σενάρια της επόμενης μέρας είναι φανερό πως δεν αφορούν μόνο την εκκλησία.

***

Δημοσιεύτηκε στο ΠΡΙΝ, Κυριακή 17 Φεβρουαρίου 2013

Κατερίνα Σταυρούλα

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: