Τα απομεινάρια μιας δημοσιογραφίας

Η διαχείρηση της πληροφορίας στην υπηρεσία του κοινωνικού αυτοματισμού

the medium is the message

«Θα ήθελα να σας το ρωτήσω, θα μου επιτρέψετε,  έτσι όπως το’ χω στο μυαλό μου και με όλο το σεβασμό προς ένα δάσκαλο – γιατί  είστε  και πρόεδρος των εκπαιδευτικών αλλά στην πραγματικότητα είστε ένας δάσκαλος . Έχετε σκεφτεί τι πάτε να κάνετε στα παιδιά με αυτή την απεργία στις πανελλαδικές;»  Ο Νίκος Ευαγγελάτος  ξεκινά με αυτά τα λόγια τη τηλεοπτική συνέντευξη. Με ένα ερώτημα πιο προσωπικό, όπως λέει συνεχίζοντας και επιμένοντας  στη συνέχεια. Απευθύνεται στον δάσκαλο. Δεν έχει καμία σημασία αν ο εκλεγμένος επικεφαλής του Διοικητικού Συμβουλίου της ΟΛΜΕ έχει κληθεί να συμμετέχει στην τηλεοπτική εκπομπή εκπροσωπώντας χιλιάδες εργαζόμενους και προσπαθεί να τοποθετηθεί στη συζήτηση επαναφέροντας  το χρονικό πλαίσιο των αποφάσεων της κυβέρνησης και τη διαδρομή που οδήγησε την εκπαιδευτική κοινότητα να συζητά και να αποφασίζει για τη διεξαγωγή μιας  απεργίας.  Η ιδιότητά του ως δάσκαλος είναι αντιπαραθετική με τον ρόλο του ως συνδικαλιστής. Ο άνθρωπος παρουσιάζεται ως κατακερματισμένος. Θα είναι ή το ένα, ή το άλλο.

Η διάσταση των αναγκών του εργαζομένου δεν κάνει την εμφάνισή της με κανένα τρόπο στην ατζέντα του δημοσιογράφου. Εξαφανισμένη είναι επίσης η διάσταση των δημοκρατικών δικαιωμάτων χιλιάδων απεργών. Η εργασία αντιμετωπίζεται ως ηθική υποχρέωση απέναντι στην κοινωνία. Μονοσήμαντα και μόνο ως τέτοια. Μια ηθική υποχρέωση που κανείς δεν μπορεί να παραβεί, ειδικά όταν το υποκείμενο που εμφανίζεται ως πληττόμενο από την απεργία των καθηγητών είναι ο έφηβος μαθητής. Ο μαθητής που εύκολα στην τηλεοπτική συζήτηση μετατρέπεται σε αντικείμενο χρήσης, εργαλείο συναισθηματικού εκβιασμού για τη χειραγώγηση του τηλεθεατή. Τα δικαιώματα και οι ανάγκες του μαθητή αγγίζουν τη συζήτηση μόνο στο βαθμό που αποτελούν αντεπιχειρήματα για τη διεξαγωγή μιας απεργίας. Στο όνομα του μαθητή γίνεται η επιστράτευση.

Η ώρα της απεργίας είναι η μόνη στιγμή που οι «επιφανείς» σχολιαστές της Καθημερινής επιλέγουν να ανοίξουν συζήτηση για την ποιότητα της δημόσιας παιδείας στην χώρα. Η απεργία θυμίζει στον Κων/νο Ζούλα και τον Μπάμπη Παπαδημητρίου πως πρέπει «επιτέλους να συζητήσουμε σε βάθος» για την δημόσια εκπαίδευση αλλά αν γίνεται αποκομμένα από τους ανθρώπους της. Δεν εντυπωσιάζει βέβαια κανέναν το γεγονός πως το άδοξο τέλος της απεργίας των καθηγητών, με τον συνδυασμό της αυταρχικής επιστράτευσης από τη μία και των σχεδόν προδοτικών χειρισμών μέρους της συνδικαλιστικής τους ηγεσίας από την άλλη, δεν οδήγησε τελικά στο να  γίνει η συζήτηση για την ποιότητα της εκπαίδευσης στη χώρα κεντρικό θέμα της Καθημερινής. Ζούλας και Παπαδημητρίου σιώπησαν. Ότι είχαν να πουν το είπαν κατά τη διάρκεια της κοινωνικής διαπραγμάτευσης ενός απεργιακού αγώνα. Εκεί άρχιζε και τελείωνε ο ρόλος τους. Και εκεί άρχιζε και τελείωνε η αγωνία για την ποιότητα της παιδείας των «παιδιών μας».

«Τα λύματα του συντεχνιασμού» τιτλοφορούνταν το χρονογράφημα του Πάσχου Μανδραβέλη στην Καθημερινή του Ιανουαρίου και ο τίτλος ήταν εύγλωττος. Μέσα σε τρεις παραγράφους  και καταδικάζοντας ως αυτουργούς απεργούς συνδικαλιστές του μετρό, πάσχοντας από αγωνία για την κοινωνία, ο δημοσιογράφος διαπιστώνει τον θάνατο του συνδικαλιστικού κινήματος στα λύματα του συντεχνιασμού, τον απεργιακό πληθωρισμό, τους τζάμπα αγώνες με αναρρωτικές άδειες και πολλά άλλα που , τι πρωτότυπο, καταλήγουν να πλήττουν τη χώρα. Το άρθρο δεν αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Αποτελεί τον κανόνα. Δεν υπάρχει χώρος για κατανόηση των λόγων που οδηγούν έναν κλάδο εργαζομένων στην απεργία. Κάθε απεργία εμφανίζεται ως ένας παράλογος πόλεμος με αντίπαλο την κοινωνία. Ο συνδικαλισμός  και η οργάνωση των εργαζομένων εμφανίζεται ως συντεχνιασμός. Οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι ως πολεμοχαρείς βάρβαροι. Το μέσο διεκδίκησης που χρησιμοποιούν εμφανίζεται ως ο υπέρτατος αυταρχισμός απέναντι στον τίμιο απλό εργαζόμενο που δεν μπορεί πια να χρησιμοποιήσει το μετρό για να πάει στη δουλειά του. Η απεργία εν τέλει απειλεί την χώρα. Οι απεργοί είναι η αιτία της κρίσης.

Τα παραδείγματα είναι τόσα και το μοτίβο τόσο επαναλαμβανόμενο που καταντά βαρετά προβλέψιμο. Στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης η κοινωνία σπάει εύκολα σε κομμάτια όταν έρχεται η ώρα να χτυπηθεί η απεργία. Και βέβαια ο διαχωρισμός δεν έχει ποτέ ταξικά κριτήρια. Είναι διαρκώς ο ίδιος. Από τη μία πλευρά οι κακοί απεργοί και από την άλλη οι καλοί πληττόμενοι εργαζόμενοι πολίτες. Όλοι εμείς. Οι τηλεοπτικοί αστέρες θα είναι προσιτοί, συγκαταβατικοί, θα δείχνουν κατανόηση στη δύσκολη θέση του απεργού και μπορεί να του αναγνωρίζουν ψήγματα δίκιου. Αλλά η απεργία πάντα και πάνω από όλα θα πλήττει το κοινό συμφέρον, έτσι όπως ορίζεται από τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Επομένως θα εμφανίζεται μόνο ως αδικαιολόγητη. Και βέβαια στα τηλεοπτικά πάνελ θα έχουν γνώμη όλοι, αλλά κυρίως αυτοί που θα μεταφέρουν την εκάστοτε κυβερνητική γραμμή. Οι αστέρες των εφημερίδων με τη σειρά τους μπορούν να είναι πιο αιχμηροί. Εκεί ο αντίλογος δεν είναι απαραίτητος, η γνώμη τους αναπτύσσεται ελεύθερα και όσο πιο γλαφυρά γίνεται. Η απεργία είναι η πηγή όλων των κακών.

Όταν ο Marshall Macluhan έγραφε το βιβλίο του «Το Μέσο είναι το Μήνυμα» δεν είχε βέβαια κατά νου την πολλαπλότητα χρήσεων και ερμηνειών που θα είχε αυτός ο τίτλος. Αν και ο Macluhan διαπραγματευόταν, συχνά ντετερμινιστικά, την επίδραση που είχε κάθε μέσο παραγωγής και διάδοσης του μηνύματος στην αισθητηριακή αντίληψη και επομένως πρόσληψη του μηνύματος από τον άνθρωπο, η φράση του γίνεται πολύ συχνά ειρωνικά επίκαιρη. Τηλεοπτικά κανάλια, εφημερίδες, διαδικτυακοί τόποι, ραδιόφωνα, μέσα όλα συγκεκριμένης ιδιοκτησίας, σημεία συνάντησης συγκεκριμένων υπογραφών και δίαυλοι αναπαραγωγής συγκεκριμένων μηνυμάτων, είναι πλέον ταυτισμένα με την προπαγάνδα που παράγουν. Μοιάζει τολμηρό, αλλά όλες οι ενδείξεις οδηγούν στο ίδιο συμπέρασμα. Απέναντι στην ενημέρωση που πλασάρεται ως έγκυρη οι απαντήσεις γίνονται όλο και περισσότερο προφανείς. Δεν υπάρχει η δυνατότητα αλλαγής του μηνύματος αν δεν πραγματοποιήσουμε την ριζοσπαστική μεταμόρφωση του μέσου. Για να συζητήσουμε την απεργία πρέπει να γίνουμε εμείς το μέσο και το μήνυμα.

Κατερίνα Σταυρούλα

***

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Αναιρέσεις #21 που κυκλοφορεί,

στα πλαίσια του αφιερώματος : Εργαζόμενοι με φύλλο πορείας, η κοινωνία σε επιστράτευση

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: